İşlem hacmi nedir: neyi doğrular, neyi doğrulamaz

Hacim neyi sayar

Hacim, bir dönem boyunca işlem gören miktardır: hisse için pay adedi, kripto paritesi için coin miktarı, vadeli işlemler için sözleşme sayısı. Bazı platformlar bunun yerine hacmi dolar veya başka bir kotasyon para birimi cinsinden gösterir.

Her işlemin bir alıcısı ve bir satıcısı vardır; bu yüzden bir hacim çubuğu “alım” veya “satım” hacmi değildir. Çoğu grafikte çubuk yalnızca mumunun rengini alır: mum yükselişle kapandıysa yeşil, düşüşle kapandıysa kırmızı.

Hacim en kolay, kendi yakın dönem ortalamasıyla karşılaştırılarak okunur. Örnek (varsayımsal): Bir hissenin son 20 seanstaki ortalama günlük hacmi 1.200.000 pay ise, 3.000.000 paylık bir gün ortalamanın 2,5 katı, 900.000 paylık bir gün ise 0,75 katıdır.

Kripto hacmi neden işlem yerine bağlıdır

ABD hisselerinde borsalardan ve borsa dışı işlem yerlerinden gelen işlemler konsolide bir kayıt sistemine (consolidated tape) bildirilir; bu yüzden çoğu grafik genel olarak eksiksiz bir toplam gösterir. Veri akışları yine de farklılık gösterir ve tek bir işlem yerinin verisinden oluşturulan bir grafik daha azını gösterir.

Kriptoda konsolide bir kayıt sistemi yoktur. Her borsa kendi işlemlerini bildirir; bu yüzden tek bir borsadan alınan grafiğin altındaki hacim, piyasanın yalnızca o borsaya düşen payıdır. Toplu görünümler birkaç işlem yerini bir araya getirir ve hangilerinin dahil edileceğini her veri sağlayıcı kendisi seçer.

• Spot ve türevler ayrıdır. Spot hacim, el değiştiren coin'leri sayar; vadeli ve sürekli sözleşme hacmi ise çoğu zaman kaldıraçla işlem gören sözleşmeleri sayar. Büyük coin'lerde türev hacmi genellikle spot hacimden büyüktür.
• Bildirilen hacim her zaman gerçek değildir. Bazı borsalar rakamlarını, gerçek bir sahiplik değişimi olmayan işlemler olan wash trading (hayali işlem) ile şişirmiştir. Veri sağlayıcılar kendi filtrelerini uygular; toplamlarının farklı olmasının bir nedeni de budur.
• Birimler önemlidir. Coin cinsinden sayılan hacim ile dolar cinsinden sayılan hacim, fiyat çok değiştiğinde farklı hareket eder.
• Zaman önemlidir. Kripto hacmi hafta sonları genellikle daha düşüktür; ABD hisse hacmi ise açılışa ve kapanışa yakın saatlerde en yoğun olma eğilimindedir.

Kırılımlar, yavaş kaymalar ve haber sıçramaları

Yatırımcılar hacme en sık, fiyat bir seviyeyi geçtiğinde bakar. Yakın dönem ortalamasının epey üzerinde hacimle gelen bir kırılım genellikle geniş katılım olarak okunur. Düşük hacimli bir kırılım ise daha temkinli karşılanır, çünkü arkasında az katılım vardır.

Yavaş kaymalar tersine işler. Azalan hacimle gelen kademeli bir yükseliş veya düşüş, onu az sayıda katılımcının ittiğine işaret eder. Bu, kaymayı yanlış yapmaz; yalnızca hacmin onu doğrulamadığı anlamına gelir.

Bilanço, ekonomik veri veya bir borsada listelenme gibi haberler etrafındaki sıçramalar yönü değil, ilgiyi gösterir. Kriptoda bir likidasyon dalgası da sıçrama yaratabilir. Yatırımcılar çoğu zaman sonrasında sıçrama mumunun en yüksek ve en düşük fiyatını referans seviyeler olarak işaretler.

Hacmi destek ve dirençle birlikte kullanmak

Hacim, destek ve direnç rehberimizde anlatılan seviyelere ayrıntı katar. Her aşamada yaygın bir okuma biçimi:

• Seviyenin testinde: bir geri dönüşte yüksek hacim, orada çok işlem yapıldığını gösterir; yatırımcıların seviyeyi önemli saymasının bir nedeni budur.
• Kırılımda: bölgenin ötesinde ortalamanın üzerinde hacimle gelen bir kapanış, birçok yatırımcının aradığı birleşimdir.
• Yeniden testte: kırılan seviyeye daha düşük hacimle geri çekilme, genellikle bir çıkış telaşı olarak değil, sakin bir yeniden test olarak okunur.
• Aralığın içinde: fiyat sınırlar arasında hareket ederken azalan hacim normaldir ve tek başına pek bir şey söylemez.

Bunların hiçbiri kural değildir. Hacim, grafiğin okunuşunu güçlendirir veya zayıflatır; okumayı tek başına belirlemez ve fiyatın bundan sonra nereye gideceği hakkında hiçbir şey söylemez.